Trong một bài giảng vật lý, “m” có thể là khối lượng hoặc mét, “s” có thể là quãng đường hoặc giây. Chính quy ước trình bày - chữ nghiêng hay chữ đứng, có dấu cách hay không - giúp người đọc phân biệt. Nắm vững vài quy tắc dưới đây, tài liệu của bạn sẽ chuẩn như sách giáo khoa và bài báo khoa học.
Quy tắc vàng: nghiêng cho đại lượng, đứng cho đơn vị
| Thành phần | Kiểu chữ | Ví dụ |
|---|---|---|
| Ký hiệu đại lượng (biến) | Nghiêng | m, v, t, F, E |
| Ký hiệu đơn vị | Đứng | m, kg, s, N, J, Pa |
| Chỉ số mang tính mô tả | Đứng | Ek (động năng), vmax |
| Chỉ số là biến | Nghiêng | xi, Fn |
| Hàm và toán tử | Đứng | sin, cos, log, d trong dx |
| Số | Đứng | 9,81; 3 × 10⁸ |
Số và đơn vị: những chi tiết dễ sai
- Có khoảng trắng giữa số và đơn vị: 9,81 m/s², 220 V, 25 °C. Ngoại lệ phổ biến là độ góc: 30°.
- Không thêm “s” số nhiều và không viết tắt tùy tiện: “5 kg”, không phải “5 kgs” hay “5 Kg”.
- Phân biệt chữ hoa, chữ thường: k (kilo) khác K (kelvin); m (mili) khác M (mega).
- Đơn vị ghép dùng dấu chấm giữa hoặc khoảng trắng hẹp: N·m, kg·m/s².
- Dấu thập phân: tiếng Việt dùng dấu phẩy (9,81) - cần thống nhất trong toàn tài liệu.
Cách gõ vectơ
Có hai kiểu trình bày vectơ phổ biến, hãy chọn một và dùng thống nhất:
Hằng số vật lý thường dùng
| Hằng số | Ký hiệu | Giá trị |
|---|---|---|
| Tốc độ ánh sáng trong chân không | c | 299 792 458 m/s (chính xác) |
| Hằng số Planck | h | 6,626 070 15 × 10⁻³⁴ J·s (chính xác) |
| Điện tích nguyên tố | e | 1,602 176 634 × 10⁻¹⁹ C (chính xác) |
| Hằng số Avogadro | NA | 6,022 140 76 × 10²³ mol⁻¹ (chính xác) |
| Gia tốc trọng trường tiêu chuẩn | gn | 9,806 65 m/s² (quy ước) |
Từ năm 2019, các hằng số c, h, e, NA được ấn định giá trị chính xác để định nghĩa lại các đơn vị cơ bản của hệ SI. Trong bài tập phổ thông, giá trị thường được làm tròn, ví dụ g ≈ 9,8 m/s².
Gõ trong Word hay LaTeX?
Word Equation (Alt + =) tự động in nghiêng các chữ cái - rất tiện cho biến nhưng sai với đơn vị. Hãy bôi đen đơn vị và chuyển sang Normal Text. Trong LaTeX, gói siunitx xử lý tự động: \qty{9.81}{m/s^2} cho ra số và đơn vị đúng chuẩn, kèm khoảng trắng chuẩn xác. Xem thêm so sánh Word Equation, MathType và LaTeX.
- Đại lượng viết nghiêng, đơn vị viết đứng.
- Có khoảng trắng giữa số và đơn vị (trừ độ góc).
- Chọn một kiểu vectơ và dùng thống nhất.
- LaTeX với siunitx giúp trình bày đơn vị tự động, chuẩn xác.
Cần số hóa giáo trình, đề thi Vật lý nhiều công thức? Xem dịch vụ đánh máy LaTeX và đánh máy công thức.
Câu hỏi thường gặp
Đặt hàng trong 3 phút, nhận kết quả chỉ từ 6 giờ. 100% do người thật gõ, bảo mật tuyệt đối.
Đặt hàng ngay
